PAROHIJA PANČEVO - HRAM USPENJA PRESVETE BOGORODICE - PANČEVO

Web: http://www.eparhijabanatska.rs/parohije/pancevacko-namesnistvo/pancevo/

Paroh:  Prva parohija:protojerej Stojče Cvetković, Starešina hrama
druga parohija: jerej Velimir Birmanac,
treća parohija: jerej Željko Mladenović,
Honorarni đakon Nenad Savić.

Kontakt:
e-mail:


O hramu

Godine 1717. kada je ustanovljen temišvarski episkopat, pančevački okrug je bio protoprezviterat, i već tada su Srbi imali svoju crkvu na mestu današnje. Godine 1727. bilo je 66 srpskih kuća, a sveštenici su se zvali Ostoja i Stojša. Ta crkva je bila od drveta, pokrivena šindrom, a glasilo se klepalom. Na mestu ove prvobitne crkve Srbi su sagradili 1743. godine crkvu zidanu ciglom koja nije imala toranj. Godine 1788. Turci osvajaju Pančevo i vrše neviđen zulum u Gornjem Gradu, a crkvu spaljuju. Uskoro je crkva ponovo obnovljena, ovoga puta sazidan je i toranj, ali takvo stanje je potrajalo do 1843. godine kada se toranj srušio, a crkva zatvorena. Proći će punih 30 godina do postavljanja kamena temeljca sadašnjoj crkvi Preobraženja Gospodnjeg 1873. godine. Projektant crkve je bio arhitekta Svetozar Ivačković. Crkva je u neovizantijskom stilu u koji je Ivačković vešto ukomponovao romanički, gotski i naš, moravski stil. Prva je građevina tog tipa u Vojvodini, nastala kao ideja da se uspostavi kontinuitet sa srednjovekovnim srpskim graditeljstvom. To je jednobrodna crkva krstoobrazne osnove sa kupolom monumentalne veličine (520 m2) i visokim zvonikom (41 m) izdvojenim poput srednjevekovnog pirga. Jedinstvena je lanterna na kupoli visoka 7 m. sa pozlaćenim krstom, koju nema nijedan drugi pravoslavni hram! Za glavne neimarske radove angažovani su Franja Erlmajer iz Beograda i Mihajlo Tomić iz Pančeva. Gradnja crkve je završena 1878. godine kada je i osveštana 18. decembra. Zanimnjivo je napomenuti da je hram od 1878. do 1911. godine bio bez unutrašnje dekoracije, nego su postavljene ikone i mobilijar iz stare crkve (kasnije poklonjen nekoj seoskoj crkvi, dok su ovde ostale samo dve ikone). Godine 1906. pristupa se uređenju unutrašnjosti crkve. Projektanti ikonostasa i celokupne dekoracije bili su Milorad Ruvidić, Branko Tanazević i Petar Bajalović. Stil dekoracije je moravski sa naročito istaknutim motivima iz manastira Hilandara i Kalenića. Ikonostas pripada visokom tipu oltarske pregrade, a sva ornamentika ikonostasa rađena je u plitkom reljefu, tipičnom za moravsku plastiku. Svi ornamenti su pozlaćeni i leže na osnovi plave ili crvene boje. Ikone (37 ikona) za ikonostas je oslikao, tada vrlo ugledan i cenjen, Uroš Predić (školovao se u pančevačkoj gimnaziji) koji se nerado prihvatio posla jer je smatrao da je teško uklopiti stil njegovih ikona (akademski realizam) sa hramom vizantijskog stila. U periodu 1906-1911. godine završeno je oslikavanje hrama. Zidno slikarstvo kojim dominiraju istorijske kompozicije freskopisao je Stevan Aleksić. Do današnjeg dana unutrašnjost crkve nije dirana. Prvobitna polihromna fasada je pedesetih godina prošlog veka prerađena u jednobojnu hirofu. Kupola je bila prekrivena olovnim pločama u obliku riblje krljušti koje su skinute za potrebe Monarhije 1916. Godine, a lim koji je tada postavljen obnovljen je 2009. godine kada je crkva prekrivena bakrom. Kulturno-istorijski je spomenik od izuzetnog značaja i pod zaštitom je Države. 1790.godine monasi iz Studenice prenose mošti svetog Stevana Prvovenčanog u tadašnji preobraženjski hram,ispod časne trpeze,gde ostaju godinu dana. Najstarija matica pri hramu je knjiga Krštenih iz 1782.godine. Pri hramu postoji biblioteka sa 15.000.knjiga od kojih su 2.500.na nemačkom i latinskom jeziku.


Tekst: http://www.eparhijabanatska.rs/parohije/pancevacko-namesnistvo/pancevo/
Fotografija: https://www.google.com/search?client=firefox-b&biw=1536&bih=701&tbm=isch&sa=1&ei=1JHPW_X_FoaPsAHzr5PYBA&q=PAN%C4%8CEVO+HRAM+PREOBRA%C5%BDENjA+GOSPODNjEG&oq=PAN%C4%8CEVO+HRAM+PREOBRA%C5%BDENjA+GOSPODNjEG&gs_l=img.3...385241.389563.0.390132.2.2.0.0.0.0.89.169.2.2.0....0...1c.2.64.img..0.0.0....0.rthTGb7b6dg#imgrc=WRg3CGpRZ3FiMM: